دكتر الهه خوانساری، مدیر آموزش انجمن سواد رسانهای ایران، در گفتوگو با رادیو سلامت تأكید میكند كه در شرایط بحران، رسانهها بیش از آنكه اطلاعات بدهند، تلاش میكنند احساسات جامعه را مدیریت كنند؛ چراكه با كنترل احساسات، جهت افكار عمومی تغییر میكند.
به گزارش روابط عمومی رادیو سلامت، در زمان بحرانها و جنگ، سرعت رخدادها بالا میرود و اضطراب اجتماعی افزایش پیدا میكند. در چنین شرایطی مردم كمتر به تحلیل تكیه میكنند و تصمیمگیری جای خود را به واكنشهای احساسی میدهد.
به گفته دكتر الهه خوانساری، در همین نقطه است كه «تبلیغات احساسی» و «تبلیغات بحرانی» وارد میدان میشود؛ شیوهای كه رسانهها از طریق آن به جای ارائه صرف اطلاعات، احساسات خاصی را در مخاطب فعال میكنند تا رفتار او را تغییر دهند.
خوانساری توضیح میدهد: در بحرانها چهار احساس اصلی بیش از همه هدف رسانههای تحریككننده قرار میگیرد: ترس، خشم، حس بیپناهی و هیجان مثبت اغراقشده.
به گفته او، وقتی فرد در مواجهه با یك پیام خبری فوراً دچار ترس شدید، خشم ناگهانی یا هیجان غیرعادی میشود، این نشانه آن است كه پیام با قصد اثرگذاری احساسی طراحی شده و باید با دقت بیشتری بررسی شود.
او با اشاره به ابزارهای این نوع تبلیغات میگوید: تصاویر تكاندهنده، تیترهای هیجانی، روایتهای ناقص و تكرار مداوم پیام از مهمترین شیوههایی هستند كه میتوانند احساسات را فعال كرده و قضاوت مخاطب را تحتتأثیر قرار دهند. به همین دلیل مهارتی به نام «مكث شناختی» در سواد رسانهای اهمیت ویژهای پیدا میكند؛ یعنی توقف كوتاه پیش از باور یا بازنشر خبر و ارزیابی احساسی كه پیام در فرد ایجاد كرده است.
خوانساری همچنین بر ضرورت مدیریت مصرف اخبار در دورههای بحرانی تأكید میكند و میگوید: نیازی نیست مردم دائم در معرض جریان خبری باشند، زیرا این امر میتواند استرس را تشدید كرده و باعث خطا در تحلیل شود.
او نقش خانوادهها را نیز مهم دانسته و توصیه میكند: كودكان و نوجوانان از تصاویر خشونتآمیز و پیامهای بسیار احساسی دور نگه داشته شوند.
در پایان این گفتوگو، وی سواد رسانهای را نه یك مهارت اختیاری، بلكه ضرورتی در زمان بحران میداند؛ ضرورتی برای حفظ آرامش فردی، جلوگیری از فریب خوردن و پیشگیری از تبدیل شدن به حلقهای در زنجیره شایعات.
